|
Naar aanleiding
van een toenemende dreiging van wateroverlast in in het kader van Waterbeheer
21e eeuw zijn het afgelopen jaar diverse deelstroomgebiedsvisies opgesteld.
Het deelstroomgebied Amstelland, bestaande uit de beheersgebieden van
de waterschappen AGV en HDSR, wordt gekenmerkt door een relatief hoge
ruimtelijke dynamiek. Voor dit gebied is eind 2002 de Stroomgebiedsvisie
Amstelland tot stand gekomen door de provincies Utrecht, Noord-Holland,
de reeds genoemde waterschappen, Rijkswaterstaat en enkele gemeenten
gezamenlijk. Door het opstellen en onderbouwen van een gezamenlijke
visie is gekomen tot een eenduidig regionaal waterbeeld van de toekomst.
Bewust is niet alleen gerekend maar is ook gewerkt met ruimtelijke streefbeelden
van een duurzame waterhuishouding. Het is de bedoeling dat deze streefbeelden
allerlei betrokkenen bij ruimtelijke plannen en projecten inspireren.
Voor de implementatie van de stroomgebiedsvisie wordt een drietal sporen
gevolgd: (1) Het contineren van de bestaande samenwerking tussen de
waterbeheerders in Amstelland. Dit spoor krijgt momenteel vorm door
het werken aan gezamenlijke acties. (2) Het vormgeven van de doorwerking
van de visie in formele plannen en kaders. Zo vormt de stroomgebiedsvisie
één van de bouwstenen van het (ontwerp) Streekplan Utrecht.
(3) Het zelf actief benutten van kansen voor meer ruimte voor water.
Dit spoor krijgt vorm in onder meer de spiegelprojecten Horstermeerpolder
en Dotterlandschap. Ook werkt de Provincie Utrecht momenteel, ondersteund
door Accanto, aan nieuwe sturingsconcepten en draagvlakvergroting voor
meervoudig ruimtegebruik om de wateropgave in de ruimtelijke arena ook
daadwerkelijk te kunnen realiseren.
|
|
Water lééft
in Gelderland
Gelderland wil ruimte maken voor water. Dat is nodig voor veiligheid
tegen rivierwater en tegen regionale wateroverlast. Ook gaat het om
betere waterkwaliteit voor natuur en drinkwater. Accanto heeft de stroomgebiedsvisies
Achterhoek, Rivierengebied en Veluwe mee helpen schrijven. De stroomgebiedsvisies
laten de regionale opgaven zien voor 'niet te nat, niet te droog en
niet te vuil'.
Bouwstenen voor
duurzame inrichting
De sleutel tot oplossingen, is het afwegen van ruimteclaims; water is
immers niet de enige ruimtevrager. De stroomgebiedsvisies geven bouwstenen
voor duurzaam samengaan van water en ruimtelijke inrichting. Daartoe
is een prioritering van waterclaims gemaakt. Samen met de harde 'droge-voeten-eis'
voor bebouwing, levert dat de volgende principes op:
- In gebieden waar
sturende wateropgaven overlappen met wonen, werken, intensieve landbouw
e.d., kan sprake zijn van strijdigheid (principe: nee, tenzij).
- In gebieden met
mee-ordenende wateropgaven kunnen die meestal worden gerealiseerd
door combinatie met andere functies (principe: ja, mits).
Doorwerking in
ruimtelijke plannen
De stroomgebiedsvisies zijn de Gelderse bijdrage aan het Nationaal Bestuursakkoord
Water. Het bevat uitvoeringsafspraken tussen rijk, provincies, waterschappen
en gemeenten over het nieuwe waterbeheer. Verder werken de stroomgebiedsvisies
door in regionaal beleid. Het gaat om reconstructieplannen, streekplan,
waterhuishoudingsplan, milieuplan en structuur- en bestemmingsplannen.
De stroomgebiedsvisies geven een indicatie van benodigde ruimte voor
water. Verder bevatten ze maatregelen en kosten tot 2015 én tot
2050. De stroomgebiedsvisies zijn ook de referentie voor de Watertoets.
Opgaven: niet
de nat, niet te droog en niet te vuil
De wateropgaven in Gelderland komen voort uit de huidige, niet altijd
optimale situatie én uit de klimaatverandering. In perioden van
hevige neerslag komt nu al op diverse plaatsen wateroverlast voor. Veel
natuurgebieden zijn verdroogd en de landbouw kampt met vochttekorten.
Tevens is de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater onvoldoende. De
verwachting is dat het teveel én het tekort aan water in de toekomst
toeneemt door klimaatverandering (nattere winters en drogere zomers).
De stroomgebiedsvisies geven een oplossingsrichting voor deze problemen.
Een indeling is gemaakt naar opgaven voor wateroverlast, natte natuur,
drinkwatervoorziening, watertekort en waterkwaliteit.
De wateropgaven worden in drie stappen opgepakt:
Stap 1: Vanaf nu ruimtelijke ontwikkelingen (o.a. nieuwe bebouwing)
inpassen in watersystemen. De wateropgaven gelden als voorwaarde bij
de Watertoets.
Stap 2: Vóór 2015 enkele stroomgebieden met prioriteit
herstellen. Haalbare doelen stellen en maatregelen uitvoeren.
Stap 3: Vóór 2050 in alle stroomgebieden werken naar functies
in balans met water. Water de ruimte geven om (schoon) te infiltreren
in de bodem en af te wateren. Functies daarop aanpassen.
Checklijst voor Watertoets: Criteria concreet gemaakt
Op 14 februari 2001 is de Startovereenkomst WB21 ondertekend, met daarin
de Watertoets. De Watertoets verbetert de afstemming tussen water en
ruimte. De Watertoets geldt voor alle nieuwe ruimtelijke plannen en
besluiten. Zoals streekplan, structuurvisies, bestemmingsplannen, herstructureringsplannen
en reconstructieplannen. In Gelderland hebben provincie, waterschappen
en gemeenten de inhoudelijke criteria voor de Watertoets concreet gemaakt.
Accanto heeft dit proces ondersteund door een Checklijst water en
ruimte op te stellen. De checklijst is onderdeel van de Handreiking
Bestemmingsplannen van Provincie Gelderland.
Opbouw checklijst:
thema's en regelingen
De nu gemaakte checklijst is bedoeld voor structuur- en locatievisies,
en voor bestemmings- en uitwerkingsplannen. Voor de volgende vier thema's
zijn checkpunten opgenomen:
- basisvoorzieningen
waterbeheer
- veiligheid en
wateroverlast
- natte natuur
- schoon gebruikswater.
Winst: vooral
in begin planproces
De checklijst is bruikbaar voor zowel de initiatiefnemer van een plan,
de waterbeheerders als de toetser. De initiatiefnemer is vaak de gemeente
(locatievisies, bestemmingsplannen) en soms de provincie (regionale
structuurvisies). Van de waterbeheerders wordt verwacht dat ze een gezamenlijk
advies geven (waterschap en Rijkswaterstaat voor oppervlaktewater en
provincie voor grondwater). De plantoetser is de provincie (in geval
van gemeentelijke plannen) of het Rijk (bij provinciale plannen).
De kansen voor afstemming van water en ruimte liggen vooral in het begin
van de planprocessen. Door een vroegtijdige waterinbreng is veel winst
te behalen. De checklijst kan dan dienst doen om relevante onderwerpen
in het planproces te brengen. Voor de latere toetsfase laat de checklijst
de watercriteria helder zien.
|
|
